Όταν διαβάζεις τον όρο «σιωπηλή εμμηνόπαυση», πρέπει να γνωρίζεις ότι πρόκειται για έναν όρο που χρησιμοποιείται για ενημερωτικούς σκοπούς, όχι για ιατρική διάγνωση, ούτε για μια εμμηνόπαυση που δεν εκδηλώνεται. Στην πραγματικότητα, αυτό που σημαίνει είναι ότι πρόκειται για μια περίοδο γεμάτη από αλλαγές που είναι δύσκολο να αναγνωριστούν και που μπορεί να οδηγήσουν οποιαδήποτε από εμάς να μην τις συσχετίσει με τις ορμονικές διακυμάνσεις που είναι χαρακτηριστικές αυτής της φάσης.
Ποια είναι τα πρώτα σημάδια της περιεμμηνόπαυσης;
Κατ’ αρχάς, αξίζει να διευκρινιστεί η διαφορά μεταξύ περιεμμηνόπαυσης και εμμηνόπαυσης. Η περιεμμηνόπαυση είναι η προηγούμενη μεταβατική περίοδος, η οποία μπορεί να διαρκέσει έως και δέκα χρόνια, κατά τη διάρκεια της οποίας η λειτουργία των ωοθηκών και τα ορμονικά επίπεδα μεταβάλλονται και η περίοδος μπορεί να αρχίσει να γίνεται ακανόνιστη. Από την άλλη πλευρά, η εμμηνόπαυση διαπιστώνεται εκ των υστέρων, όταν έχει περάσει ήδη ένας ολόκληρος χρόνος χωρίς περίοδο.
Δεν ξέρεις αν βρίσκεσαι στην περιεμμηνόπαυση; Πρόσεξε μερικά σημάδια: Πολλές γυναίκες παρατηρούν πρώτα διαταραχές στον κύκλο, όπως πιο συχνές περιόδους ή, αντίθετα, πιο αραιές με διαστήματα πολλών μηνών ανάμεσα, πολύ πιο άφθονες, ή ίσως πιο ελαφριές από ποτέ… Συχνά παρατηρούνται επίσης προβλήματα ύπνου: Ας σηκώσει το χέρι όποια, ξαφνικά, έχει βρεθεί στις τρεις τα ξημερώματα σαν κουκουβάγια να αναρωτιέται πότε ήταν η τελευταία φορά που κοιμήθηκε χωρίς διακοπή.
Είναι επίσης συνηθισμένο να παρατηρείς μια ελαφρώς ασταθή διάθεση, όπου τη μια στιγμή κλαις και την άλλη τσακώνεσαι, και νιώθεις ότι κανείς δεν σε καταλαβαίνει. Κολπική ξηρότητα, νοητική θολούρα, έλλειψη σεξουαλικής επιθυμίας… Ο κατάλογος είναι μακρύς. Σου συνοψίζουμε τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα παρακάτω.
Ποια συμπτώματα της εμμηνόπαυσης μπορεί να περάσουν απαρατήρητα;
Καθώς βρίσκεσαι σε μια ηλικία στην οποία, τόσο στην προσωπική όσο και στην επαγγελματική σου ζωή, συνήθως είσαι στο αποκορύφωμα της δραστηριότητάς σου, ορισμένα συμπτώματα που υποδηλώνουν την έλευση της εμμηνόπαυσης μπορεί να αποδοθούν λανθασμένα στο άγχος, στην υπερβολική εργασία, σε προβλήματα στη σχέση σου ή, απλά, στην ηλικία. Παρακάτω, σου παρουσιάζουμε πέντε αρκετά συνηθισμένα συμπτώματα. Σκέψου αν κάποιο από αυτά σου θυμίζει κάτι:
1. Ξυπνάς στη μέση της νύχτας και δεν ξανακοιμάσαι
Αυτός ο τύπος αϋπνίας είναι χαρακτηριστικός της περιεμμηνόπαυσης. Όταν φτάνει η εμμηνόπαυση, μερικές φορές αυτά τα ξυπνήματα μέσα στη νύχτα οφείλονται στις εξάψεις, αλλά δεν είναι πάντα έτσι. Μπορεί να μην υπάρχουν εξάψεις, αλλά να εμφανίζονται δυσκολίες στο να αποκοιμηθείς, συχνά ξυπνήματα ή προβλήματα στο να ξανακοιμηθείς. Οι διαταραχές του ύπνου μπορούν, επιπλέον, να επιδεινώσουν άλλα συμπτώματα, όπως την ευερεθιστότητα ή τη νοητική θολούρα.
2. Μπαίνεις σε ένα δωμάτιο και ξεχνάς για ποιο λόγο, ξεχνάς λέξεις ή φτιάχνεις καφέ ενώ έχεις ήδη έναν άλλο στο τραπέζι
Αυτή είναι η περίφημη «νοητική ομίχλη», κάτι που περιγράφουν πολλές γυναίκες σε αυτή τη φάση. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την The Menopause Society (Εταιρεία Εμμηνόπαυσης), μεταξύ 40% και 60% των γυναικών μέσης ηλικίας αναφέρουν γνωστικά συμπτώματα κατά τη διάρκεια της εμμηνοπαυσιακής μετάβασης, όπως έλλειψη μνήμης, δυσκολία στη συγκέντρωση ή αυξημένη διάσπαση της προσοχής.
3. Η προσωπικότητά σου μοιάζει με εκείνη του «μεταλλαγμένου ανθρώπου»: τη μια στιγμή κλαις, την άλλη θυμώνεις, μετά δεν θέλεις να ξέρεις τίποτα για κανέναν, και αμέσως μετά νιώθεις τεράστια ευφορία.
Είναι φυσιολογικό. Η σχέση μεταξύ ορμονών και ψυχικής διάθεσης είναι πολύπλοκη και δεν μπορούν όλα να εξηγηθούν αποδίδοντας την ευθύνη στα οιστρογόνα· μπορούν επίσης να επηρεάσουν το άγχος, η κόπωση, η αϋπνία, ο πόνος… Το να βρίσκεσαι σε ένα σώμα που δεν αναγνωρίζεις επηρεάζει επίσης την ψυχική υγεία.
4. Όλα σε ενοχλούν στο κρεβάτι με τον σύντροφό σου
Ξηρότητα, κάψιμο ή ελαφρύς πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή μπορεί να οφείλονται στις αλλαγές που συμβαίνουν στο αιδοίο και τον κόλπο λόγω της μείωσης των οιστρογόνων. Μπορεί να παρατηρηθεί μειωμένη λίπανση, ξηρότητα, ερεθισμός, κνησμός ή πόνος. Όλα αυτά αποτελούν μέρος του λεγόμενου ουρογεννητικού συνδρόμου της εμμηνόπαυσης, το οποίο περιλαμβάνει, παρεμπιπτόντως, και αυτή τη νέα «μόδα» της ουροδόχου κύστης σου να μην μπορείς να περιμένεις ούτε τριάντα δευτερόλεπτα για να πας στην τουαλέτα από τη στιγμή που συνειδητοποιείς ότι έχεις ανάγκη.
5. Και ξαφνικά, μια κοιλιά
Πράγματι, η μείωση των οιστρογόνων έχει ως αποτέλεσμα και το σωματικό λίπος να κατανέμεται διαφορετικά. Αυτό έχει να κάνει με το γεγονός ότι η γλυκόζη αρχίζει να μεταβολίζεται με μεγαλύτερη δυσκολία, κάτι που ευνοεί την αύξηση του λίπους. Επιπλέον, η ορμονική αλλαγή φέρνει μαζί της και μια αλλαγή στο σωματικό σχήμα, το οποίο γίνεται λιγότερο γυναικείο. Το λίπος που συνήθως αποθηκεύονταν στους μηρούς και τους γοφούς αρχίζει να συσσωρεύεται στην κοιλιακή περιοχή, κάτι που θυμίζει περισσότερο το ανδρικό σώμα.
Όπως βλέπεις, η περι-εμμηνόπαυση μπορεί να ξεκινήσει με μια έξαψη, αλλά όχι πάντα. Οι άυπνες νύχτες, τα ξαφνικά ξεσπάσματα θυμού ή το να αναρωτιέσαι γιατί στο καλό πήγες στην κουζίνα μπορεί επίσης να είναι σημάδια ότι εισέρχεσαι σε αυτή τη φάση. Το να τα αναγνωρίζεις σημαίνει ότι μπορείς να τα προλάβεις, χωρίς άγχος και με τις απαραίτητες πληροφορίες για να τα αντιμετωπίσεις, αν επηρεάζουν την ποιότητα της ζωής σου.
Συχνές ερωτήσεις
1. Μπορώ να βρίσκομαι στην περιεμμηνόπαυση ακόμα κι αν έχω περίοδο;
Ναι. Η περιεμμηνόπαυση είναι αυτό που συμβαίνει ακριβώς πριν από την τελευταία περίοδο. Οι κύκλοι μπορεί να συνεχιστούν για χρόνια, αν και αρχίζουν να παρουσιάζουν αλλαγές στη συχνότητα, τη διάρκεια ή την ποσότητα της αιμορραγίας.
2. Μπορώ να περάσω την εμμηνόπαυση χωρίς εξάψεις;
Ναι. Η εμπειρία μπορεί να ποικίλλει κατά πολύ. Ορισμένες γυναίκες παρουσιάζουν ελάχιστα συμπτώματα, ενώ άλλες αντιμετωπίζουν προβλήματα ύπνου, διάθεσης, συγκέντρωσης ή γεννητικοουροποιητικές ενοχλήσεις χωρίς σημαντικές εξάψεις.
3. Η νοητική ομίχλη της εμμηνόπαυσης σημαίνει ότι χάνω τη μνήμη μου;
Μπορεί να εμφανιστούν μικρές απώλειες μνήμης και ήπιες δυσκολίες στην προσοχή και τη συγκέντρωση κατά τη διάρκεια της εμμηνοπαυσιακής μετάβασης, όταν ο εγκέφαλος προσαρμόζεται σε ένα νέο ορμονικό περιβάλλον. Αυτά, από μόνα τους, δεν αποτελούν ένδειξη άνοιας. Ωστόσο, αν επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή ζωή, συνιστάται να συμβουλευτείς ένα γιατρό για να αποκλειστούν άλλες αιτίες.
4. Πότε πρέπει να συμβουλευτώ γιατρό για τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης;
Γενικά, δεν υπάρχει λόγος να ανέχεσαι κανένα από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, καθώς για όλα μπορεί να υπάρχει ανακούφιση. Υπάρχουν φάρμακα, ορμονική θεραπεία, συμπληρώματα διατροφής και ορισμένες συνήθειες που μπορούν να σε βοηθήσουν να αλλάξεις λίγο την κατάσταση. Ωστόσο, πρέπει να συμβουλευτείς τον γυναικολόγο σε περίπτωση αξιοσημείωτων αλλαγών στην αιμορραγία και πάντα όταν εμφανίζεται κολπική αιμορραγία μετά από 12 μήνες χωρίς έμμηνο ρύση.